Jedno z najtrudniejszych pytań właściciela firmy rodzinnej brzmi:

„Co będzie z firmą, jeśli moje dzieci nie chcą jej prowadzić?”

To pytanie często pojawia się później, niż powinno. Przez lata wszystko wydaje się oczywiste: firma zostanie w rodzinie, syn przejmie sprzedaż, córka finanse, a kiedyś właściciel przekaże im stery.

Taki był plan.

Tylko że dzieci dorastają. Mają własne ambicje, kariery i pomysły na życie. Aż pewnego dnia pada:

„Tato, ja nie chcę prowadzić firmy.”

I nagle sukcesja, która wydawała się odległa, staje się konkretną decyzją.

Pierwsza reakcja może być emocjonalna:

„Ale przecież to miało zostać w rodzinie.”

Tylko że firma nie potrzebuje następcy dlatego, że jest czyimś dzieckiem. Potrzebuje go dlatego, że ktoś musi wziąć za nią odpowiedzialność.

To ogromna różnica. Można przekazać firmę dziecku, które jej nie chce. Można też przekazać ją komuś spoza rodziny, kto naprawdę chce ją rozwijać. Dlatego warto zadać właściwe pytanie.

Nie:

„Które z dzieci przejmie firmę?”

Tylko:

„Kto powinien być jej właścicielem za 10 lat?”

To może być dziecko, obecny menedżer, kilku pracowników, inwestor albo ktoś, kogo rodzina pozna dopiero za kilka lat. Najważniejsze, by odpowiedź wynikała z potrzeb firmy, a nie z rodzinnego obowiązku. Sukcesja nie powinna być nagrodą dla dziecka ani karą dla właściciela. Powinna być planem na przetrwanie i rozwój firmy po jego odejściu.

Szczególnie ważne jest to w firmach zbudowanych wokół jednej osoby. Właściciel zna klientów, dostawców i pracowników, podejmuje kluczowe decyzje i wie, dlaczego firma działa właśnie tak. Często nie zdaje sobie sprawy, jak wiele jej wartości znajduje się w jego głowie. Dlatego sukcesja zaczyna się znacznie wcześniej.

Od pytań:

Co stanie się z firmą, kiedy właściciel przestanie nią zarządzać?

Które relacje i decyzje trzeba przekazać lub zdecentralizować?

Którzy ludzie mogą przejąć odpowiedzialność?

Jak zmniejszyć zależność firmy od jednej osoby?

I wreszcie:

Kto powinien zostać jej kolejnym właścicielem?

Bo czasami najlepszym rozwiązaniem dla firmy rodzinnej jest właśnie brak rodzinnego następcy.

To nie musi oznaczać porażki ani końca rodzinnej historii. Może oznaczać jej świadome zakończenie w jednym miejscu i rozpoczęcie kolejnego rozdziału w innym.

Właściciel może powiedzieć:

„Zbudowałem tę firmę. Teraz chcę znaleźć kogoś, kto będzie potrafił ją dalej rozwijać.”

I właśnie tak patrzę na sukcesję.

Nie:

„Komu przekazać firmę?”

Ale:

„Komu można bezpiecznie powierzyć jej przyszłość?”

Bo dzieci nie muszą być następcą.

Następcą powinien być ktoś, kto chce i potrafi wziąć za firmę odpowiedzialność.

A gdyby Twoje dzieci powiedziały: „Nie chcemy jej prowadzić” — wolałbyś sprzedać firmę temu, kto zapłaci najwięcej, czy znaleźć właściciela, który najlepiej zadba o jej przyszłość?